Zbrodnia katyńska to zbiorcza, symboliczna nazwa odnosząca się do zamordowania wiosną 1940 r. około 22 tys. Polaków w kilku miejscach na terenie Związku Radzieckiego. Wśród tej liczby było prawie 15 tys.  oficerów Wojska Polskiego i Policji Państwowej. Decyzję podjęły najwyższe władze ZSRS na mocy tajnej uchwały Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r. Jedna z plansz wystawy pokazywała wspomniany dokument, na którym był podpis m.in. Stalina, Mołotowa, Woroszyłowa, Mikojana. Likwidację oficerów rekomendował szef NKWD Ławrentij Beria. Zbrodni dokonało NKWD, zabijając swe ofiary tuż nad dołami śmierci lub w budynkach więzień. Zabici to przedstawiciele polskich elit, cześć z nich jako oficerowie rezerwy była w życiu cywilnym prawnikami, profesorami, lekarzami, nauczycielami, przedsiębiorcami itp. Na jednej z plansz znajdowały się nazwiska i zdjęcia kilkorga z nich, w tym jedynej kobiety, podporucznika lotnictwa Janiny Lewandowskiej. Warto nadmienić, że wśród zabitych byli również oficerowie z chełmińskich przedwojennych pułków Wojska Polskiego. Wiosną 1943 r. Niemcy ujawnili tę zbrodnię, a celem ich propagandy było wbicie klina między Stalina a Anglosasów. Do rozejścia się dróg aliantów jednak nie doszło, Anglicy i Amerykanie nabrali wody w usta, ponieważ ZSRS dźwigający na swych barkach ciężar wojny w Europie był im potrzeby do walki z Hitlerem. Na planszy pt. Portrety katów, można było również zobaczyć morderców z NKWD, którzy zabijali polskich oficerów wiosną 1940 r. Po wojnie, w PRL-u Katyń był tematem tabu lub kłamstw na temat sprawstwa niemieckiego, i choć wielu Polaków znało prawdę o tym kto pociągał za spust nad dołami śmierci, to jednak dopiero w kwietniu 1990 r. Rosjanie przyznali się do tej zbrodni. Państwo polskie nie zapomniało o swych żołnierzach, policjantach i cywilach i każdego z nich opatrzyło na drogę z imienia i nazwiska, zgodnie z chrześcijańską tradycją, o czym świadczą pomniki i pamięć pokoleń. Na koniec należy nadmienić, że nikt, nigdy nie został pociągnięty do odpowiedzialności za dokonanie tego mordu. Piotr Sołtysiak

The post Katyń – radziecka zbrodnia na polskich oficerach first appeared on ZS CKZ Grubno.

Piotr Sołtysiak

The post Akcja Żonkile first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post Złożenie kwiatów na grobie Alfonsa i Heleny Jarockich first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post 105 rocznica wyzwolenia Chełmna 1920-2025 first appeared on ZS CKZ Grubno.

Piotr Sołtysiak

The post „Żyd z Chełmna – co to w ogóle znaczy?” – zakończenie projektu „Łączy nas pamięć – z dziejów gminy żydowskiej w Chełmnie” first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post ”Łączy nas pamięć – Z dziejów gminy żydowskiej w Chełmnie” first appeared on ZS CKZ Grubno.

Chełmińscy Żydzi kształcili swoje dzieci w szkołach wyznania mojżeszowego lub w szkołach chrześcijańskich jak np. w Katolickim Królewskim Gimnazjum Męskim w Chełmnie, którego zdjęcie znajdowało się na wystawie. Jeśli chodzi o strukturę zawodową to trudnili się oni gównie handlem, a nieliczni zajmowali się rzemiosłem. Na wystawie można było zobaczyć m.in. sklepy rodziny Banjamin, Georga Simona i Bertholda Schnappa. Uczniów zainteresował fakt ilościowej obecność Żydów w mieście i to, że   zmieniała się ona  znacząco w czasie. Najbardziej wyraźny ich odpływ z miasta nastąpił po roku 1920, kiedy to Pomorze powróciło do Polski i starozakonni wyjechali głównie do Niemiec, z których kulturą czuli się związani. Pod koniec 1925 r. w Chełmnie mieszkało 25 wyznawców judaizmu.

Od 1932 r. chełmińska gmina żydowska straciła samodzielność i podlegała gminie żydowskiej w Grudziądzu, której przewodniczył Abraham Icchak Bromberg. Trzy zdjęcia dotyczące związków z Grudziądzem znalazły się na wystawie.

Kres obecności Żydów w Chełmnie przyniosła II wojna światowa, kiedy to wywieziono ich samochodami na miejsce kaźni w lesie w pobliżu wsi Klamry. Na wystawie można m.in. było zobaczyć zdjęcie Izidora Feibela, ostatniego przewodniczącego gminy zamordowanego w Klamrach. Uczniów szczególnie zainteresowała historia rodziny państwa Kaczmarków, którzy podczas II wojny światowej w Chełmnie przy ul. Rycerskiej 4 ukrywali żydowską dziewczynkę Rebekę Motyl. Za ten czyn rodzina Kaczmarków (Franciszek, Władysława i Teresa) zostali w 1991 r. nagrodzeni medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Zdjęcia tej rodziny, jak i Rebeki Motyl można było również obejrzeć na wystawie. Ostatnia z fotografii odwoływała się do uroczystości z 2007 r. pt. „Pamięć i tolerancja”,  podczas której doszło m.in. do odsłonięcia tablicy upamiętniającej znajdujący się w mieście cmentarz żydowski.

Kolejna wystawa poruszająca tematykę żydowską miała przypomnieć o wielokulturowości miasta Chełmna i być świadectwem tego, że jego kształt współtworzyła również w przeszłości społeczność żydowska.

Piotr Sołtysiak

The post Gmina Żydowska w Chełmnie – wystawa first appeared on ZS CKZ Grubno.

”Dwie mnie Matki – Ojczyzny wyuczyły mowy –

W warkocz krwisty plecionej jagodami ros –

Bym się sercem przełamał bólem w dwie połowy –

By serce rozdwojone płakało jak głos…”

Zygmunt Jan Ruml był przedstawicielem Polskiego Państwa Podziemnego, który podjął rozmowy z UPA, podczas których został porwany, a  następnie rozerwany końmi. Uczniowie mogli się również zapoznać z informacjami o kulminacyjnej ”krwawej niedzieli” na Wołyniu, kiedy to 11 lipca 1943 r. oddziały UPA i chłopów ukraińskich napadły na 99 wsi i spaliły je brutalnie, mordując znajdujących się w nich Polaków. Mordy jakich się dopuszczano były szczególnie okrutne i dokonywane w wielu przypadkach przy użyciu prymitywnych rolniczych narzędzi. Nierzadko ofiary po zabiciu wrzucano do studni, wieś doszczętnie palono, a znajdujące się w niej owocowe sady wycinano, by nie został nawet ślad polskiej bytności na tych terenach. Zwiedzający wystawę uczniowie mogli przyjrzeć się zdjęciom kolonii Janowa Dolina, która została napadnięta przez UPA w kwietniu 1943 r. gdzie nacjonaliści ukraińscy wymordowali około 600 Polaków. Z kolejnych plansz uczniowie dowiedzieli się również o antypolskiej akcji UPA w Galicji Wschodniej, która również miała ludobójczy charakter. Kolejny baner ze zdjęciami mówił o akcjach polskiej samoobrony między innymi w Przebrażu, gdzie udało się odeprzeć kilkukrotne ataki UPA. Jedno ze zdjęć mówiło o polskim odwecie na ukraińską wieś Sahryń, gdzie oddziały podziemia w marcu 1944 r. zabiły według różnych danych od 150 do nawet 600 Ukraińców. Kolejna z plansz poświęcona była ”ukraińskim sprawiedliwym” pomagającym z narażeniem własnego życia Polakom napadniętym przez UPA czy ukraińskich chłopów. IPN ocenia, że ratunku udzieliło około 1300 Ukraińców, ocalając tym samym kilka tysięcy istnień ludzkich. Ostatni baner informował o trudnej walce o pamięć  polskich ofiar, która bardzo powoli i z ogromnymi oporami jest przyjmowana przez Ukraińców. Najlepszym tego dowodem jest fakt niewyrażania zgody przez Ukrainę na ekshumację ofiar i próba ukazania tej zbrodni jako konfliktu o symetrycznym charakterze. Ukraińcy chcą poprzez to wprowadzić tezę o wspólnej polsko – ukraińskiej wojnie, zapominając, że bilans ofiar po obu stronach tych wydarzeń mówi sam za siebie. Według polskich historyków na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło od 80 do 100 tysięcy Polaków, a  w akcjach odwetowych polskiego podziemia zabito od kilku do kilkunastu tysięcy Ukraińców. O żadnej symetrii nie ma tu więc mowy. Celem przedstawionej wystawy nie było jednak budowanie niechęci wobec Ukraińców, którzy także od dwóch już lat są uczniami naszej szkoły, ale przypomnienie o trudnej wspólnej historii i wskazanie, że tylko na prawdzie i szacunku dla ofiar można budować wspólne pojednanie i wzajemne dobrosąsiedzkie relacje.

Piotr Sołtysiak

The post Wystawa – Ludobójstwo Polaków na Wołyniu i Galicji Wschodniej first appeared on ZS CKZ Grubno.

Piotr Sołtysiak

The post Projekt Krokus first appeared on ZS CKZ Grubno.

Następnym punktem wyprawy była wieś Wielkie Łunawy, gdzie młodzież udała się pod krzyż upamiętniający miejsce zbrodni dokonanej na 21 cywilach i 2 żołnierzach Wojska Polskiego w 1939 r. przez niemieckich nazistów. W Wielkich Łunawach uczniowie byli też na cmentarzu mennonickim z XVIII w., na którym pochowani są członkowie tej protestanckiej wspólnoty religijnej, którzy od XVI w. osiedlali się na ziemiach północnej Polski, zajmując się melioracją gruntów i rolnictwem. Ich barwna obecność tworzyła wielokulturową mozaikę tych ziem. Oboma tymi miejscami w Wielkich Łunawach opiekuje się miejscowy sołtys pan Kiljan. Po raz kolejny okazało się, że historia naszej małej lokalnej ojczyzny jest ciekawa, choć niestety mało znana.

Piotr Sołtysiak

The post Lokalna historia jest ciekawa first appeared on ZS CKZ Grubno.

Udało mu się razem ze współpracownikami w trzech dołach  grobowych odkryć prawie tonę ludzkich kości i ustalić tożsamość dwóch zamordowanych tam przez hitlerowskich zbrodniarzy kobiet. Patrząc na pracę archeologów uczniowie mogli uzmysłowić sobie ogrom prac i trud jaki trzeba włożyć w zlokalizowanie miejsca kaźni, odkrycie szczątek, a następnie przeprowadzenie próby ich identyfikacji.  Wiedza ta kształtowała świadomość trudności jakie napotykają różni badacze zajmujący się upamiętnianiem ofiar totalitarnych systemów i pokazywała wartość ich trudnej i mozolnej pracy. Dowiedzieli się również o konieczności współpracy naukowców z różnych dziedzin i interdyscyplinarnym charakterze tych badań. Wszystko to razem pozwoliło im spojrzeć pełniejszym wzrokiem na ogrom i złożoność podejmowanych badań. W drugiej części spotkania nasi uczniowie wzięli udział w warsztatach, które poprowadził pan Piotr Wiejak z Referatu Edukacji Narodowej IPN w Bydgoszczy, które były poświęcone przygotowaniu etiudy filmowej w ramach projektu ”Łączka”, w którym uczestniczą.  Uczniowie poznali zasady przygotowania i kryteria oceniania takiej pracy,  a także obejrzeli kilka nagrodzonych w poprzednich latach.

Piotr Sołtysiak

The post Wizyta w IPN w Bydgoszczy first appeared on ZS CKZ Grubno.

Piotr Sołtysiak

The post Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Kształtuje nas przeszłość i pamięć o tych, którzy walczyli o naszą teraźniejszość first appeared on ZS CKZ Grubno.

Piotr Sołtysiak

The post 160 rocznica wybuchu powstania styczniowego first appeared on ZS CKZ Grubno.

Praca jej nierzadko przypomina pracę detektywa, który mozolnie składa rozsypane w wielu miejscach „puzzle”, czyli m.in. bada archiwa, rozmawia z członkami rodzin, czyta zgromadzoną literaturę, przegląda materiały ikonograficzne, prowadzi pracę w terenie np. rozmawia z grabarzami na temat zmian na cmentarzach i położenia bezimiennych grobów itp. Na koniec nasi uczniowie dostali od pani dr Hauke fragmenty dokumentów i mieli na ich podstawie powiedzieć kilka zdań o dziewiętnastoletnim żołnierzu Stanisławie Kamińskim. Wśród dokumentów był m.in. przejmujący wiersz Stanisława, który przepisała jego siostra i za to tylko trafiła na kilka lat do więzienia. Sześciu naszych uczniów uczestniczących w projekcie będzie miało również za zadanie wykonać 2 minutowa etiudę filmową propagującą prace związane z poszukiwaniem ofiar reżimów totalitarnych. Piotr Sołtysiak

The post Projekt IPN pt. “Łączka” i inne miejsca poszukiwań ofiar terroru komunistycznego first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post Akcja Krokus jako forma pamięci o ofiarach Holokaustu first appeared on ZS CKZ Grubno.

Dzięki zmianom, które nastąpiły wskutek świetnych zwycięstw armij sprzymierzonych – wznowienie niepodległości i suwerenności Polski staje się odtąd faktem dokonanym.(…) Państwo Polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych”. Warto przytoczyć w tym miejscu jeszcze dwa cytaty, będące słowami marszałka Piłsudskiego, które szczególnie w dobie zawieruchy wojennej na Ukrainie nabierają uniwersalnego znaczenia: „ Polacy chcą niepodległości, lecz pragnęliby, aby ta niepodległość kosztowała dwa grosze i dwie krople krwi. A niepodległość jest dobrem nie tylko cennym, ale bardzo kosztownym”; „ Naród, który nie szanuje swej przeszłości, nie zasługuje na szacunek teraźniejszości i nie ma prawa do przyszłości”. Piotr Sołtysiak

The post 11 listopada – Święto Niepodległości Polski first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post 40. Rocznica powołania Wojskowych Obozów Internowania first appeared on ZS CKZ Grubno.

W zeszłym roku ukazała się kolejna obszerna, ponad 450 stronicowa, publikacja poświęcona omawianej tematyce autorstwa Anny Bieniaszewskiej pt. „Żydzi w Chełmnie. Szkice do portretu zbiorowego”. Należy zwrócić uwagę, że autorka poświęciła w swej książce jedno zdanie „akcji krokus” i rozdawaniu przez młodzież naszej szkoły żonkili społeczności miasta Chełmna w rocznicę wybuch powstania w getcie warszawskim. Zdanie to brzmi: „Warto też wspomnieć o cennej inicjatywie młodzieży szkolnej z Grubna, odległego od Chełmna zaledwie o kilka kilometrów. Uczniowski projekt Krokus upamiętnia ofiary Holokaustu poprzez sadzenie żółtych krokusów”. Czytając to zdanie można poczuć się dumnym, iż akcje organizowane w naszej szkole nie pozostają bez echa. Następne spotkanie koła historycznego poświęcone również historii lokalnej odbędzie się w listopadzie. Piotr Sołtysiak

The post Koło historyczne – Reaktywacja ! Dzieje gminy żydowskiej w Chełmnie first appeared on ZS CKZ Grubno.

The post Wystawa IPN pt. Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu w latach 1939-1945 first appeared on ZS CKZ Grubno.

Osoby umieszczone w tych obozach były szykanowane, poddawano cenzurze ich korespondencję, zmuszano ich do wykonywania absurdalnych prac, straszono, że nie zobaczą rodziny i nie wrócą do domów. Warunki w jakich przebywali działacze opozycji w Chełmnie były ciężkie, ponieważ umieszczono ich jesienią i zimą w starych, nieogrzewanych namiotach pomiędzy Wisłą a wałem przeciwpowodziowym. Mieszkańcom Chełmna komunistyczna władza przedstawiała osoby umieszczone w obozie na Kępie Panieńskiej jako niebezpiecznych przestępców. Na szczęście społeczność Chełmna, gdy dowiedziała się prawdy kto był umieszczony w tym obozie, starała się w miarę swych skromnych możliwości pomóc tym ludziom. Podczas spotkania w LO młodzież mogła posłuchać opowieści świadka tamtych wydarzeń, człowieka, który przebywał w tym obozie, pana Tadeusza Antkowiaka, a także dowiedzieć się o pracy śledczej prokuratora IPN, pana Mieczysława Góry, który zajmował się tą sprawą. Uczniowie wzięli też  udział w konkursie „Obóz Internowania a nie wojsko” (na platformie Kahoot). Na koniec spotkania ośmioro naszych uczniów uczestniczyło w warsztatach źródłoznawczych poświęconych obozowi w Chełmnie i przestawili swoje wnioski zebranym kolegom.

Piotr Sołtysiak

The post Dzień pamięci o ofiarach Wojskowych Obozów Internowań first appeared on ZS CKZ Grubno.